Kính viễn vọng Trung Quốc bắt đầu săn người ngoài hành tinh

Kính viễn vọng Hình cầu Khẩu độ 500 m, viết tắt là FAST có độ nhạy cao được kỳ vọng được kỳ vọng sẽ cung cấp thêm thông tin về nguồn gốc vũ trụ và phát hiện sự sống ngoài hành tinh. Ảnh: fast.bao.ac.cn

Nằm tại vùng núi đá vôi ở huyện Bình Đường, tỉnh Quý Châu, tây nam Trung Quốc, Kính viễn vọng Hình cầu Khẩu độ 500 m, hay FAST, chính thức hoạt động ngày 25/9. Quy trình này được các nhà thiên văn đặt tên là "first light", diễn ra khi kính viễn vọng mở mắt và chụp bức ảnh đầu tiên về vũ trụ.

Với đường kính 500 m và diện tích xấp xỉ 30 sân bóng, kính viễn vọng FAST có khả năng phát hiện sóng vô tuyến và dấu hiệu sự sống từ những hành tinh xa xôi trong vũ trụ.

"Kính viễn vọng lớn nhất của Trung Quốc có thể quan sát xa hơn và nhanh hơn các công cụ tìm kiếm sự sống ngoài hành tinh trước đây", CNN dẫn lời Douglas Vakoch, giám đốc METI International, tổ chức chuyên săn lùng người ngoài hành tinh, cho biết.

Tầm quan sát của FAST lớn gấp đôi kính viễn vọng Arecibo đặt tại Puerto Rico, từng giữ vị trí kính viễn vọng đơn khẩu lớn nhất thế giới trong suốt 53 năm qua.

Kính viễn vọng RATAN-600 của Nga có đường kính lớn hơn FAST với các tấm kính xếp thành vòng tròn rộng 576m. Tuy nhiên, RATAN-600 không tạo thành đĩa quan sát đơn, vùng thu thập tín hiệu của nó cũng nhỏ hơn FAST và Arecibo.

Chọn lựa nơi thi công

Kính viễn vọng FAST nằm tại lòng chảo đá vôi thuộc huyện Bình Đường, tỉnh Quý Châu. Mặc dù có kết cấu đồ sộ không thể di dời, từng miếng kính của công trình có thể được điều chỉnh theo nhiều hướng. Ảnh: CNN

Việc thi công siêu dự án 185 tỷ USD bắt đầu năm 2011. Những mảnh cuối cùng trong số 4.450 tấm kính hình tam giác của FAST được lắp xong xong hồi tháng 7. Dù có kết cấu đồ sộ không thể di dời, từng miếng kính có thể được điều chỉnh theo nhiều hướng.

"Mặt đĩa kính viễn vọng có thể được điều chỉnh để hướng tới vị trí nhất định trên bầu trời. Mạng lưới dây thép của công trình cho phép cơ chế đẩy và kéo thủy lực hoạt động", giáo sư Andreas Wicenec từ Viện Nghiên cứu Tăng cường dữ liệu tại Trung tâm Nghiên cứu Thiên văn vô tuyến Australia, giải thích.

Vị trí đặt kính viễn vọng FAST tại tỉnh Quý Châu là một trong 400 địa điểm được các nhà khoa học khảo sát trong 10 năm. Thung lũng hình nửa quả trứng có kích thước hoàn hảo cho công trình này. Vùng núi bao quanh đóng vai trò như khiên chắn ngăn chặn tác nhân gây nhiễu sóng vô tuyến.

Khoảng 9.910 người dân đã được di dời để tăng khả năng thu thập tín hiệu của kính viễn vọng FAST.

"Tôi không bao giờ nghĩ mình sẽ chuyển nhà để nhường chỗ cho một kính viễn vọng", ông Yang Chaolan, 62 tuổi, trả lời Xinhua.

Con trai ông Yang dự định mở một nhà hàng trong thị trấn vùng tái định cư với hy vọng siêu công trình sẽ thu hút khách du lịch tới khu vực nghèo nàn này.

Tìm kiếm nền văn minh ngoài Trái Đất

Kính viễn vọng FAST được kỳ vọng sẽ cung cấp thêm thông tin về nguồn gốc vũ trụ thông qua việc xác lập bản đồ phân bố hydro, nguyên tố dồi dào nhất trong dải Ngân hà và vũ trụ.

"Nhờ độ nhạy cao, kính viễn vọng FAST có thể xác định phân bố hydro thậm chí ở những thiên hà xa xôi", Vakoch nói.

FAST cũng giúp các nhà khoa học phát hiện nhiều ẩn tinh, tức sao neutron, những ngôi sao đặc, nhiều năng lượng, xoay tròn có vai trò như đồng hồ vũ trụ. Qua đó giúp giới khoa học xác định sóng hấp dẫn, các gợn sóng trong vùng không-thời gian, nhằm tìm manh mối sự tiến hóa của vũ trụ.

FAST có kích thước tương đương 30 sân bóng đá, là kính viễn vọng lớn nhất thế giới . Ảnh: CNN

Tuy nhiên, mục tiêu hấp dẫn nhất của FAST chính là "săn" sinh vật sống ngoài hành tinh.

"Tiềm năng phát hiện các nền văn minh ngoài Trái Đất của FAST gấp 5-10 lần thiết bị hiện nay bởi nó thể quan sát những hành tinh xa hơn và tối hơn", Peng Bo, giám đốc Phòng thí nghiệm Công nghệ thiên văn vô tuyến NAO, cho hay.

Tham vọng chạy đua không gian

Việc xây dựng kính viễn vọng FAST là ví dụ mới nhất về tham vọng chạy đua không gian của Trung Quốc. Ngày 15/9, Bắc Kinh phóng thành công phòng thí nghiệm không gian Thiên Cung 2 vào quỹ đạo. Đây là tiền thân của trạm vũ trụ 20 tấn dưới sự điều khiển thường trực của con người mà Trung Quốc kỳ vọng đưa lên không gian trong tương lai.

Bắc Kinh cũng đang chuẩn bị cho sứ mệnh có người lái lâu nhất trên tàu vũ trụ Thần Châu 11 vào tháng 10 tới. Các kế hoạch dài hạn bao gồm đưa người lên Mặt Trăng và gửi robot thăm dò lên sao Hỏa. Theo giáo sư Wicenec, công trình kính viễn vọng lớn nhất thế giới sẽ hỗ trợ cho các chương trình vũ trụ của Bắc Kinh.

Tuy vậy, kính viễn vọng FAST có một số giới hạn nhất định như không thể xác định quỹ đạo của sao chổi hoặc các thiên thạch.

"FAST giúp giải thích nguồn gốc và cấu trúc vũ trụ, nhưng không thể cảnh báo nguy cơ va chạm thiên thạch có thể hủy diệt nền văn minh nhân loại trên Trái Đất", Vakoch nói.

Theo CNN, FAST sẽ được ưu tiên cho các nhà khoa học Trung Quốc sử dụng trong ba năm. Sau đó, chương trình sẽ mở cửa cho giới thiên văn khắp thế giới.