Afghanistan - nơi nữ tù nhân chịu án ở nhà già làng

	Tục lệ khoả thân chiến đấu để tìm vợ của bộ lạc châu Phi
	Vẻ đẹp của bộ tộc 'hươu cao cổ' ở Myanmar

"Tôi bị đối xử như động vật và bị nhốt như nô lệ. Tôi nguyện cho những người phụ nữ khác không phải chịu những gì tôi đã trải qua", Fawzia nói, sau khi được thả vì bệnh tật.

Paktika, một địa phương còn nghèo, kém phát triển và còn tồn tại tư tưởng tôn giáo bảo thủ, nơi giáp biên giới với một số khu vực vô luật pháp của Pakistan, không có nơi giam giữ phụ nữ. Ở những nơi này, đối với hàng nghìn phụ nữ phạm tội, việc kết án và trừng phạt thường được hội đồng địa phương, hay già làng quyết định, mà không thông qua hệ thống pháp lý chính thức.

"Tài sản" của già làng

Báo cáo nhân quyền của Bộ Ngoại giao Mỹ công bố hồi tháng 4 cho thấy "hệ thống pháp lý chính thức thường không hiện diện ở những khu vực xa xôi hẻo lánh" của Afghanistan và các cuộc họp của già làng sẽ quyết định phương án giải quyết tranh chấp. Họ cũng đưa ra các hình phạt mà không cần quan tâm đến hệ thống pháp luật.

Khoảng 95% bé gái và 50% phụ nữ bị bỏ tù ở Afghanistan bị cáo buộc "trốn khỏi nhà", ngoại tình và bị xếp vào tội phạm đạo đức.

Fawzia nói cô bị đối xử như nô lệ ở nơi giam giữ của nhà già làng. Ảnh: Reuters

Khoảng 850 phụ nữ bị giam giữ trong các nhà tù của chính phủ vì tội giết người, buôn ma tuý và tội phạm đạo đức, theo Alim Kohistani, giám đốc hệ thống nhà tù Afghanistan. Tuy nhiên, không có con số thống kê những người bị giam giữ ở các nơi khác. Kohistani nói con số có thể lên đến hàng nghìn và chính phủ chấp nhập thực trạng này nhưng gần như không thể thay đổi.

"Chúng tôi làm hết sức mình để giúp họ bất cứ khi nào cần và xem xét lại các trường hợp kịp thời, đảm bảo quyền của họ không bị xâm phạm", ông nói.

Dù không phải tất cả đều bị ngược đãi, nhiều phụ nữ phạm tội không được lắng nghe khiếu nại, trong khi các nhà hoạt động nhân quyền cho rằng phạm vi lạm dụng không hề nhỏ.

"Từ lạm dụng tình dục tới nhiều hình thức bất công và vô nhân đạo khác, họ trở thành tài sản của già làng", Zalmay Kharote, một nhà hoạt động nhân quyền, cho biết.

Fawzia bị giam từ năm 2015 và sống trong một túp lều liền kề ngôi nhà của già làng, hàng ngày làm nhiệm vụ dọn dẹp nhà của cho ông này. Fawzia không đề cập đến vấn đề lạm dụng tình dục, nhưng nói rằng cô đã sống cô độc và cắt liên lạc với gia đình.

"Nó không giống một nhà tù thông thường, nơi bạn có thể gặp mẹ, chị em hay họ có thể mang thứ gì đó cho bạn", cô nói.

Cổng vào nhà một già làng, nơi giam giữ những người phụ nữ bị kết tội ở Paktika. Ảnh: Reuters

Luật pháp không thể can thiệp

Bibi Hawa Khoshiwal, người đứng đầu bộ phận các vấn đề phụ nữ của tỉnh, cho biết phụ nữ bị kết án được gửi đến nhà trưởng làng và nhà của một số nữ cảnh sát.

"Chúng tôi thừa nhận rằng điều này không hợp pháp, nhưng chúng tôi đã nhận được cam kết của các già làng rằng họ sẽ đối xử với các nữ tù nhân tử tế. Trong một số trường hợp, họ đã không làm vậy", bà nói với Reuters.

Khoshiwal cho biết trong năm ngoái, chỉ 16 vụ án liên quan đến phụ nữ được xử tại các tòa án ở Paktika. Trong khi đó, hàng chục trường hợp khác, trong đó phụ nữ là nạn nhân hay người phạm tội giết người và lạm dụng, đã được các trưởng làng giải quyết.

Khalil Zadran, một người có tiếng nói ở Paktika, nói rằng ông thấy việc giám sát nữ tù nhân "không là vấn đề" và khẳng định không bao giờ ngược đãi phụ nữ bị giam tại nhà của mình. Vợ thứ hai của Zadran cũng chính là người phụ nữ bị giam tại nhà ông.

"Khi một phụ nữ bị kết án, cảnh sát trưởng sẽ thông báo và yêu cầu tôi giam giữ người đó nếu thấy cần thiết", ông nói. "Tôi làm điều này chỉ vì bộ lạc của mình".